Để những cây cầu kể chuyện Sài Gòn xưa và nay
Theo nhiều thống kê, sau hơn một thập kỷ ổn định hoặc cải thiện, sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên đã lao dốc vào đầu những năm 2010. Theo đó tỉ lệ trầm cảm, lo âu, tăng đột biến, thậm chí tăng gấp đôi so với thời gian gần đây. Tại sao lại thế? Điều này sẽ được giải đáp trong cuốn Thế hệ lo âu mà tỉ phú Bill Gates chọn là một trong những tác phẩm yêu thích của mình. Trong cuốn sách này, nhà tâm lý học xã hội Jonathan Haidt lập luận rằng sự suy giảm các hoạt động chơi tự do trong thời thơ ấu và sự gia tăng việc sử dụng điện thoại thông minh ở thanh thiếu niên chính là hai nguyên nhân chính gây ra căng thẳng tâm lý ngày càng tăng ở giới trẻ, đặc biệt là thế hệ Z.Theo Haidt, khi các bạn trẻ dần từ bỏ điện thoại bấm nút để chuyển sang điện thoại thông minh với các ứng dụng mạng xã hội, thời gian trực đã tuyến tăng mạnh trong khi ngược lại thời gian giao tiếp trực tiếp với bạn bè và gia đình giảm đi đáng kể, từ đó mà sức khỏe tâm thần cũng suy giảm theo.Dựa trên các nghiên cứu tâm lý và sinh học, Thế hệ lo âu khẳng định có "2 sai lầm lớn mà chúng ta đã mắc phải đó là: Bảo vệ trẻ em quá mức trong thế giới thực (nơi chúng cần học hỏi từ rất nhiều kinh nghiệm trực tiếp) và thiếu bảo vệ trong thế giới ảo (nơi chúng đặc biệt dễ bị tổn thương ở tuổi dậy thì). Đồng thời, tác giả cũng đưa ra 4 cải cách quan trọng, là cơ sở để tạo ra một tuổi thơ khỏe mạnh hơn trong thời đại công nghệ. Đó là: không dùng điện thoại thông minh trước lớp 9 (khoảng 14 tuổi), không dùng mạng xã hội trước 16 tuổi, trường học không có điện thoại, tương tác trực tiếp và vui chơi không bị giám sát để phát triển các kỹ năng xã hội một cách tự nhiên.Từ khi ra mắt, cuốn sách đã tạo được hiện lớn và đánh giá cao. Bill Gates nhận định đây là quyển sách mà bất kỳ người nuôi dạy trẻ nào (kể cả ba mẹ và nhà giáo dục) cũng nên đọc qua bởi ông lo lắng khả năng tư duy phản biện và tập trung của trẻ có thể bị ảnh hưởng bởi công nghệ. Gates chia sẻ: "Haidt giải thích sự thay đổi trong cách trẻ em ngày nay trải qua tuổi thơ, từ nô đùa chạy nhảy đến chỉ dùng điện thoại, tác động khả năng các bé phát triển và xử lý cảm xúc. Tôi đánh giá cao việc tác giả không chỉ nêu ra vấn đề mà còn trình bày giải pháp đáng cân nhắc".Cả trăm người ở Quảng Ngãi tố bị sập bẫy lừa đảo 'ra nước ngoài làm việc'
Ngôi sao người Canada đã khép lại một trong những trận đấu “hiệu suất" nhất của anh từ đầu mùa giải. Kế cạnh đó, Chet Holmgren cũng ghi được 24 điểm cùng với 2 cú blocks. Ngoài ra cầu thủ gốc Việt Jaylin Williams cũng thể hiện mình bằng 8 rebounds, 4 hỗ trợ, 1 steal và 1 block. Nhận xét về lực lượng, Oklahoma City Thunder được giới chuyên môn đánh giá là một đội bóng trẻ, khỏe và một khi đã dẫn trước cục diện trận đấu sẽ chắc chắn an bài.
Thi tốt nghiệp THPT 2024: Những lưu ý để không phạm quy
Theo Rhysh Roshan Rai: "Đội tuyển Việt Nam đã giành chiến thắng xứng đáng sau 2 lượt trận bán kết (thắng đội Singapore tỷ số chung cuộc 5-1) và có mặt ở trận chung kết AFF Cup hoàn toàn đúng vị thế của mình. Cầu thủ Nguyễn Xuân Son quá hay, xứng đáng được ca ngợi khi không chỉ ghi bàn, kiến tạo, mà còn kết nối lối chơi cả đội. Nhưng với tôi, Hoàng Đức mới là cầu thủ đáng xem nhất ở trận đấu vừa qua. Một tiền vệ cừ khôi, thi đấu mạnh mẽ, điềm tĩnh, khéo léo và rất thông minh. Nếu có thẩm quyền, tôi sẵn sàng trao ngay quốc tịch Singapore cho anh ta ngay ngày mai. Thật tuyệt khi được có cơ hội xem Hoàng Đức thi đấu trong suốt những năm qua".Hoàng Đức nhận đánh giá rất cao từ Rhysh Roshan Rai, sau pha anh đi bóng ngoạn mục như làm xiếc qua 2 hậu vệ Singapore trước khi tung đường kiến tạo cho Xuân Son ghi bàn nâng tỷ số lên 2-0 ở phút 63. Đây được xem là dấu ấn chính thức khép lại mọi nỗ lực sẽ đảo ngược tình thế của các cầu thủ Đảo quốc sư tử.Cầu thủ Kyoga Nakamura ở phút 74 dù rút ngắn tỷ số còn 1-2 cho đội Singapore sau cú sút xa tuyệt đẹp. Nhưng theo Rhysh Roshan Rai, chính pha solo đỉnh cao của Hoàng Đức tạo cơ hội cho Xuân Son ghi bàn đã đánh gục mọi hy vọng của các cầu thủ Singapore. Bàn gỡ chỉ để chứng minh nỗ lực không bỏ cuộc của đội Singapore, trong khi thực tế rất khó thay đổi được bất cứ điều gì. Bàn thắng ở cuối trận của Tiến Linh từ chấm 11 m chỉ tô điểm thêm chiến thắng cho đội tuyển Việt Nam.Rhysh Roshan Rai và Shasi Kumar, đều là các cựu cầu thủ Singapore, cũng đánh giá về các tình huống được cho đã gây tranh cãi trong trận đấu. Tuy nhiên, trên tài khoản mạng xã hội X, cả 2 đều phần nào cho rằng trọng tài và VAR đã xử lý đúng các tình huống khi đội nhà để thua đội tuyển Việt Nam tỷ số 1-3 ngày 29.12."Mặc dù rất khó chịu, nhưng Faris Ramli đã việt vị sau pha đánh đầu của Shawal Anuar. Hình ảnh rất rõ ràng trong đoạn phát lại. Còn về lý do tại sao trọng tài được khuyên nên đến màn hình giám sát xem lại pha bóng, là vì một quyết định quan trọng cần được đưa ra, thì thực tế là khi đó vẫn chưa rõ ràng. Ông ấy cần xem lại. Còn về thẻ vàng của Safuwan Baharudin, có lẽ là do bất đồng quan điểm và được giữ nguyên", Rhysh Roshan Rai giải thích về các tình huống đội Singapore trải qua ở đầu trận nhưng bị VAR từ chối. Sau đó, đội tuyển Việt Nam giành lại thế trận trước khi có bàn mở tỷ số của Nguyễn Xuân Son từ chấm 11 m phút 45+1.Trong tình huống đội Singapore bị thổi phạt đền khi trung vệ Lionel Tan kéo ngã và làm rách áo cầu thủ Nguyễn Xuân Son trong vòng cấm, cựu cầu thủ Shasi Kumar xác nhận: "Về mặt kỹ thuật, đây là quyết định hoàn toàn đúng của trọng tài. Lionel Tan đã phạm lỗi với Xuân Son".Cũng theo Shasi Kumar: "Có nhiều lý do để người ta cảm thấy không thuyết phục, vì trận đấu diễn ra rất căng thẳng. VAR đã từ chối bàn mở tỷ số của đội Singapore do Faris Ramli đã việt vị trước khi Shawal Anuar đánh đầu ghi bàn. Sau đó, đội Việt Nam cũng bị từ chối 1 bàn thắng cũng rất khó xác định. Rõ ràng, mọi thứ diễn ra hết sức căng thẳng, những quyết định của VAR và trọng tài khiến bên nào cũng bị ức chế".Trong khi đó, trang ESPN Asia đánh giá: "Đội tuyển Việt Nam vào chung kết AFF Cup 2024 là hoàn toàn xứng đáng. Nhưng các cầu thủ Singapore cũng không có gì phải thất vọng, họ đã chiến đấu hết mình và ra về trong thế ngẩng cao đầu".Asean Mitsubishi Electric Cup 2024 được trình chiếu trực tiếp và trọn vẹn trên FPT Play, tại: http://fptplay.vn
Ông Lim Kimya (73 tuổi), cựu nghị sĩ thuộc đảng Cứu nguy dân tộc Campuchia (CNRP) bị giải thể, đã bị một người đi xe máy bắn chết hôm 7.1 khi ông đến thủ đô Bangkok của Thái Lan bằng xe buýt từ Campuchia cùng với người vợ mang quốc tịch Pháp của ông. Pháp đã lên án vụ giết chết ông Lim Kimya, cũng mang quốc tịch Pháp.Cảnh sát Campuchia cho hay họ đã bắt giữ nghi phạm nổ súng hôm 8.1 và Thái Lan đã yêu cầu dẫn độ người này.Cảnh sát Campuchia nêu tên nghi phạm là Ekkalak Pheanoi, trong khi một số kênh truyền thông Thái Lan nói nghi phạm là Ekkalak Paenoi và là cựu lính thủy đánh bộ Thái Lan."Chúng tôi đã chuyển ông ta đến giới chức Thái Lan vào sáng nay", phát ngôn viên Cảnh sát Quốc gia Campuchia Chhay Kim Khoeun nói với AFP.Theo tờ Bangkok Post, Ekkalak Phaenoi đã bị đưa từ phòng giam ở Phnom Penh vào khoảng 11 giờ sáng đến trạm kiểm soát biên giới Khlong Luek ở huyện Aranyaprathet thuộc tỉnh Sa Kaeo, nơi các quan chức Campuchia đã giao nghi phạm cho những người đồng cấp Thái Lan.Trung tướng cảnh sát Somprasong Yentuam, trợ lý cảnh sát trưởng quốc gia, và các điều tra viên cảnh sát đã lên trực thăng đến Sa Kaeo để đón nghi phạm hôm nay.Sau khi đến Đơn vị cảnh sát hàng không Thái Lan, nghi phạm đã bị cảnh sát từ lực lượng đặc nhiệm Arintharat áp giải đến đồn cảnh sát Chana Songkhram, theo Bangkok Post.Sau đó, cảnh sát Thái Lan cho hay Ekkalak Phaenoi đã nhận tội. "Tôi thú nhận rằng tôi đã làm sai", Ekkalak Phaenoi khai với cảnh sát và giới truyền thông sau khi bị cáo buộc giết người có chủ đích và sở hữu súng trái phép, theo AFP.
Ký ức miền Tây
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ chẩn đoán viêm ruột thừa có biến chứng được các y bác sĩ (BS) Bệnh viện (BV) Nhân dân Gia Định (TP.HCM) phát triển thành công. AI này hứa hẹn triển khai ở hầu hết các BV quận, huyện trên địa bàn TP.HCM, cũng như các cơ sở y tế ở vùng sâu, vùng xa, nơi không có đầy đủ trang thiết bị để hệ thống có thể hỗ trợ BS hiệu quả trong chẩn đoán bệnh viêm ruột thừa mà không cần đến các thiết bị y tế phức tạp khác.Ứng dụng AI hỗ trợ chẩn đoán viêm ruột thừa có biến chứng của BV Nhân dân Gia Định đã tham dự Giải thưởng thành tựu y khoa VN lần thứ 5, chuyên đề Y tế thông minh.TS-BS Mai Phan Tường Anh, Phó giám đốc BV Nhân dân Gia Định, cho biết viêm ruột thừa là tình trạng nhiễm trùng của ruột thừa, nguyên nhân thường do tắc nghẽn của ruột thừa với tỷ suất mới mắc là 11/10.000 người. Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa thường gặp, chẩn đoán thường không quá khó, nhưng cũng có những trường hợp phát hiện trễ, điều trị chậm.Theo BS, hiện nay viêm ruột thừa được chia thành 2 thể: chưa biến chứng (chưa hoại tử hay vỡ) và có biến chứng (đã hoại tử, vỡ). Với tình trạng chưa biến chứng, bệnh nhân (BN) có thể được trì hoãn mổ, thậm chí theo những nghiên cứu mới nhất cho thấy có thể điều trị bảo tồn (không mổ) bằng thuốc cho những trường hợp rủi ro khi mổ quá cao. Ở thể bệnh có biến chứng gây viêm phúc mạc (nhiễm trùng trong màng bụng) hoặc áp xe ruột thừa thì cần phẫu thuật.Các cơ sở y tế có trang thiết bị hiện đại như các máy chụp cắt lớp điện toán (CT-scanner) hay cộng hưởng từ (MRI), việc đánh giá thể viêm ruột thừa có biến chứng hay chưa biến chứng sẽ dễ dàng và chính xác. Tuy nhiên, ở những đơn vị hạn chế về nguồn lực như BV vùng sâu, vùng xa hay vùng hải đảo thì việc chẩn đoán viêm ruột thừa chủ yếu thông qua kinh nghiệm thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cơ bản. Vì vậy, phát triển ứng dụng AI để có thể hỗ trợ BS phân biệt 2 thể viêm ruột thừa, làm cơ sở quyết định điều trị tại chỗ hay chuyển lên tuyến trên...Để nghiên cứu sản phẩm ứng dụng AI hỗ trợ chẩn đoán viêm ruột thừa có biến chứng, nhóm tác giả đã thu thập dữ liệu từ khoảng 10.000 BN từng điều trị viêm ruột thừa tại BV Nhân dân Gia Định trong giai đoạn 2016 - 2021, bao gồm dữ liệu siêu âm và xét nghiệm máu để huấn luyện mô hình học máy (machine learning). Với kết quả siêu âm, nhóm xây dựng các dữ liệu về vị trí, khả năng thâm nhiễm xung quanh, hình ảnh dịch ổ bụng, đường kính... của ruột thừa. Với xét nghiệm máu, nhóm xây dựng dữ liệu các tổng số lượng bạch cầu, bạch cầu đa nhân trung tính và bạch cầu lympho. Dựa trên những chỉ số của máy sẽ cho được kết quả xác suất BN này nguy cơ bị viêm ruột thừa có biến chứng bao nhiêu phần trăm, từ đó BS có hướng điều trị phù hợp. Đó là mong ước của nhóm nghiên cứu khi thực hiện sản phẩm này."Thuật toán trong nghiên cứu đã chứng minh tỷ lệ dự đoán đúng trên 85%. Nghĩa là cứ 10 người được nhập dữ liệu vào thì 8 - 9 người được đoán đúng tỷ lệ viêm ruột thừa có biến chứng. Cứ mỗi 3 tháng, nhóm nghiên cứu sẽ lấy dữ liệu mổ viêm ruột thừa của BV Nhân dân Gia Định nhập vào máy để chạy huấn luyện thuật toán tiếp. Tôi tin rằng độ chính xác cũng như độ thông minh của nó sẽ càng ngày càng cao và sẽ dự đoán chính xác hơn", TS-BS Mai Phan Tường Anh nói."Chúng tôi mong muốn AI này sẽ được tích hợp vào trong bệnh án điện tử, rất đơn giản. Như vậy, khi BN viêm ruột thừa đến khám, làm xét nghiệm, thông số sẽ tự động ra được viêm ruột thừa có biến chứng là bao nhiêu phần trăm. Nếu các BV khác triển khai mà muốn tích hợp thì có thể liên hệ, BV Nhân dân Gia Định sẵn sàng chia sẻ code", TS-BS Tường Anh nói và khẳng định: Ứng dụng AI cảnh báo viêm ruột thừa có biến chứng giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, giảm chi phí, đặc biệt hiệu quả tại các khu vực hạn chế về nguồn lực. Mô hình đơn giản, dễ sử dụng, không yêu cầu trang thiết bị đắt tiền, có thể triển khai tại các cơ sở y tế nhỏ lẻ.Hiện sản phẩm được cụ thể hóa thành website viemruotthua.com để BS có thể thao tác và nhập các chỉ số nhằm đưa ra tiên đoán về tình trạng viêm ruột thừa biến chứng trên BN. Thuật toán AI tích hợp trên trang web này là sản phẩm của đề tài nghiên cứu cấp Sở KH-CN TP.HCM. Công trình do nhóm tác giả BV Nhân dân Gia Định và Trường ĐH Y Dược TP.HCM tiến hành trong 18 tháng. Công trình nghiên cứu này đã được nghiệm thu năm 2023 và kết quả của công trình đã công bố trên tạp chí quốc tế. (còn tiếp) BV Nhân dân Gia Định còn có sản phẩm thứ hai tham dự Giải thưởng thành tựu y khoa VN lần thứ 5, đó là phần mềm VTEShield 4.0 trong dự phòng thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch.TS-BS Giang Minh Nhật, Trưởng khoa Hồi sức tim mạch, BV Nhân dân Gia Định, cho biết thuyên tắc tĩnh mạch trên BN nội trú tại các BV tăng 5 - 10 lần so với cộng đồng. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và biến chứng ở BN nhập viện, nhất là BN đã qua phẫu thuật, bất động kéo dài hoặc có yếu tố nguy cơ cao. Nếu BV nào có tỷ lệ BN thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch cao thì chứng tỏ chất lượng điều trị tại BV có vấn đề. Điều đó đặt ra vấn đề dự phòng căn bệnh này, Bộ Y tế cũng đã có khuyến cáo. Từ tình hình trên, nhóm nghiên cứu BV Nhân dân Gia định lập phần mềm VTEShield 4.0 phòng ngừa thuyên tắc huyết khối ở người bệnh nằm viện, ứng dụng vào năm 2021.TS - dược sĩ Phạm Hồng Thắm, Phó trưởng khoa Dược, BV Nhân dân Gia Định, cho biết hướng dẫn của Bộ Y tế là tất cả BN nhập viện phải thực hiện 4 bước: đánh giá nguy cơ thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch; đánh giá nguy cơ BN có bị xuất huyết hay không; lựa chọn biện pháp phù hợp; đưa ra giải pháp."Bình thường BS sẽ làm bằng tay với mớ câu hỏi thì mất thời gian suy nghĩ, đánh giá, nhận định... Nhưng ở đây, BS đổ dữ liệu vào và phần mềm VTEShield 4.0 giúp đưa ra cả 4 bước trên, cho ra số điểm, đồng thời phân tầng yếu tố nguy cơ của BN và đưa ra giải pháp thực hiện. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn là BS cân nhắc", TS Phạm Hồng Thắm nói.BV Nhân dân Gia Định có 50.000 BN nội trú/năm, tỷ lệ BN thuyên tắc tĩnh mạch xuất viện tại BV này đã giảm đáng kể. Theo đó, năm 2021 chiếm tỷ lệ 5,1%, năm 2022 là 4,6%, năm 2023 là 2,8%. Phần mềm đã giúp nâng cao chất lượng điều trị cho BN và giảm khối lượng công việc cho nhân viên y tế. Hiện tại, phương pháp này chỉ mới ứng dụng tại khối nội và ngoại khoa. Với kết quả này, BV Nhân dân Gia Định sẽ ứng dụng rộng rãi các chuyên khoa khác như sản khoa, ung thư, đồng thời có thể áp dụng rộng rãi ra các BV khác.
